رنگ‌های طبیعی و استانداردها؛ چرا قواعد هر کشور فرق دارد؟
وقتی برچسب یک بسته کوکی یا مارشمالو را می‌خوانید، معمولاً فهرستی از افزودنی‌ها می‌بینید که پر از حرف و عدد است. پشت همین فهرست کوتاه، سال‌ها ارزیابی و تصمیم‌گیری در کمیته‌های تخصصی کشورهای مختلف قرار دارد. جالب اینجاست که رنگ‌های طبیعی هم از این قاعده مستثنا نیستند؛ طبیعی‌بودن به معنای معاف بودن از استاندارد و آزمایش نیست.
چرا کشورها به یک فهرست واحد نمی‌رسند؟
سازمان‌های ناظر در هر کشور بر پایه داده‌های علمی، الگوی مصرف غذایی مردم و ملاحظات صنعتی خود تصمیم می‌گیرند. نتیجه این است که یک رنگ می‌تواند در یک بازار کاملاً پذیرفته باشد و در بازار دیگر نیازمند برچسب هشدار یا حتی ممنوع باشد. همین تفاوت، کار تولیدکننده‌هایی که به چند کشور صادر می‌کنند را پیچیده می‌کند.
اروپا: هر رنگ، یک پرونده
در اتحادیه اروپا هر رنگی که به غذا اضافه می‌شود، چه سنتزی و چه گیاهی، یک شماره E و پرونده ارزیابی دارد. زردچوبه با کد E100، چغندر با E162 و آناتو با E160b شناخته می‌شوند. برای برخی رنگ‌های سنتزی نیز درج هشداری درباره اثر احتمالی بر توجه و فعالیت کودکان الزامی است. اگر کنجکاوید کورکومین، رنگدانه زرد زردچوبه چطور ارزیابی می‌شود، پرونده‌اش نمونه‌ای گویا از همین روند است.
آمریکا: تقسیم‌بندی بر پایه تأیید دسته‌ای
در آمریکا رنگ‌های خوراکی به دو گروه تقسیم می‌شوند: گروهی که هر دسته تولید باید تأیید جداگانه بگیرد و گروهی که از این تأیید معاف‌اند. بخش بزرگی از رنگ‌های طبیعی با منشا گیاهی مثل آب چغندر، آناتو و اسپیرولینا در گروه دوم جای می‌گیرند، اما این به معنای بی‌قید بودنشان نیست؛ باید در فهرست مجاز باشند و روی برچسب ذکر شوند.
فراتر از مرزها: نقش مراجع بین‌المللی
در کنار قواعد ملی، مراجع بین‌المللی مثل کمیسیون کدکس آلیمنتاریوس چارچوب‌های مشترکی پیشنهاد می‌دهند تا تجارت غذا ساده‌تر شود. کشورها اما همیشه این چارچوب‌ها را عیناً نمی‌پذیرند و ترجیح می‌دهند فهرست مجاز خودشان را داشته باشند. ایران هم فهرست افزودنی‌های مجاز خود را دارد و تولیدکننده‌ها موظف‌اند بر اساس آن عمل کنند و به استانداردهای ملی مربوطه توجه داشته باشند.
این تفاوت‌ها برای شما چه معنایی دارد؟
- اگر برای کودک شیرینی می‌خرید، فهرست کامل افزودنی‌ها را بخوانید، نه فقط بخش «طعم‌دهنده‌ها».
- طبیعی بودن رنگ به معنی سبک‌تر بودن بار نظارتی نیست؛ فقط منشأ متفاوت است. نگاهی واقع‌بینانه به مضر بودن یا نبودن رنگ‌های طبیعی کمک می‌کند انتظار درستی داشته باشیم.
- برای سفارش از کسب‌وکاری که به بازارهای دیگر صادر می‌کند، پرسیدن درباره استاندارد مبدأ و مقصد یک سؤال منطقی است.
در نهایت، دانستن این تفاوت‌ها به ما کمک می‌کند انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشیم و به وعده‌های مبهم اعتماد نکنیم. تولیدکننده‌هایی که روی رنگ‌های گیاهی کار می‌کنند، مثل پارتی کوکیز، معمولاً همین تفاوت‌ها را در انتخاب مواد اولیه و برچسب‌گذاری در نظر می‌گیرند.
